اجتناب از پرگویی و روده درازی

آنتون چخوف

بیشتر آثار چخوف رمزی و کنایی هستند و بیشتر سمبولیسم در کارهایش و مخصوصا در نمایشنامه هایش دیده می شود .

در ابتدای نمایشنامه نویسی و بعد از دومین کارش برخوردها در مورد سومین کارش چنان سرد بود که از درام نویسی دست کشید و دوباره به کمدی نویسی پرداخت و مورد اقبال واقع شد .

در سال 96 دوباره به درام جدی برگشت وبهترین آثارش از جمله باغ آلبالو و سه خواهر را نوشت که خیلی ها او را در ردیف شکسپیر و حتی بهتر می دانستند . ولی تولستوی با اینکه از شکسپیر بیزار بود کارهای شکسپیر را بهتر از چخوف می دانست .

نمایشنامه مرغ دریایی را که نوشت ابتدا بر اثر یک اجرای بد موجب نا امیدی چخوف شد . ولی بعد وقتی توسط شاگردان استانیسلاوسکی اجرا شد و مورد اقبال واقع شد ، دوباره چخوف را به درام نویسی برگرداند واز آن به بعد خیلی از آثارش را با توجه به گروه بازیگران استانیسلاوسکی نوشت .

در نمایشنامه های چخوف موضوع ، درگیری و طرح و چهارچوبی در کار نیست و فقط تفضیلات ظاهرری و سطحی دارند و غیر دراماتیک ترین نمایشنامه های جهانند .

چخوف ابداع کننده درام غیر دراماتیک است .

بطور کلی طرز ساختمان نمایشنامه هایش یکی است و تفاوت فقط در گفتگوی افراد است و نمایشنامه ها چهارچوب ندارند . همیشه داستان حول یک شخصیت مرکزی می چرخد و بقیه داستان از دید عنصر عمده نمایش بسط می یابد . ولی استفاده از گفتگو این مرکزیت را از بین می برد و همه را در یک ردیف قرار می دهد . به این ترتیب توجه تماشاگر در تمامی نمایشنامه توزیع می شود (با منتهای بی طرفی) . نمایشنامه ها در محیط دموکراسی واقعی است و گفتگوها این نظر چخوف را که بیگانگی انسانها و عدم درک و تفاهم متقابل را می رساند.

او معتقد بود که انسانها نه می خواهند و نه می توانند همدیگر را بفهمند .

هر شخصیت حرف مورد نظر خودش را می زند ، در این فضای گفتگویی چهل تکه از اظهارات نامربوط که هیچ گونه وحدت منطقی ندارد عنصر غالب نمایش فضا و حال و هوای داستان است . درکل اینگونه شخصیت پردازی چخوف به برداشت خودش از زندگی برمی گشت که معتقد به وجود شخصیت نبود ، که بعضی ها از معایب او شمرده اند . در این مورد نقطه مقابل داستایفسکی است که افکار را در کارهایش احساس می کرد . بیان افکار شخصیتها بصورت سرد ، روزنامه ای وبی رنگ و رو که البته شاید در زمان خود اهمیت عاطفی داشته است ولی امروزه دیگر چنین نیست و از معایب کارهایش به شمار می رود . شاید به همین دلیل ترجمه آثار وی خیلی راحت و ساده است .

نمایشنامه های چخوف آغشته به سمبولیسم عاطفی است .

همیشه در کارهایش غم ، اندوه و افسردگی و نومیدی وجود دارد ، حتی بیشتر از داستانهایش لحن افراد فرو افتاده و بیننده را در حالتی از افسردگی و تاثر که البته دل انگیز هست ترک می کند .

شیوه کارهای او در نوع خودش آثار کاملی هستند ولی نه به اندازه داستانهایش و تقلید از این شیوه خطرناک برای مقلدانش چیزی جز تحقیر و خفت نداشته است . بعضی طرفداران انگلیسی چخوف او را کامل دانسته تا حدی که عیب جویی از او را کفر می دانند .

شیوه کارهای چخوف امروزه دیگر در روسیه بکار نمی رود و در روسیه دیگر چخوف متعلق به گذشته است . وفقط در انگلستان چخوف وارثی حقیقی داشت و او کاترین منسفیلد بود . او از چخوف آموخت بی آنکه تقلید کند . در انگلستان و تا حدی در فرانسه کیش پرستش چخوف وجود دارد که از نشانه های تعلق به خواص ادب است .

امروزه چخوف در زمره ده نویسنده مهم درآمده است ولی به اعتقاد بعضی ها موقتا کنار گذاشته شده است . بعضی وقتها تظاهر به تحقیر او نیز زده اند ( در ابتدای قرن ) .

تکیه گاه واقعی چخوف قلب مردم شرافتمند کوچه و بازار بود .

از شاخصه های نمایشنامه های کمدی اش می توان به درهم و برهمی محض ، داشتن خصوصیات و زبان هر شخصیت مخصوص به خود ، اجتناب از پرگویی و روده درازی و حرکت مداوم اشاره کرد .

خود چخوف معتقد بوده است که آثارش همه در ابتدا خیلی خوب ، در اواسط همیشه آشفته و سر هم بندی شده است ، و پایان آن طرح واره است و سریع .

افکار عمومی روسیه ؛ چخوف ، تولستوی و گورگی را نوعی اتحاد ثلاثه مقدس و مظهر کلیه خوبیهای روسیه در برابر نیروهای سیاه تزاریسم می دانستند .

غلامرضا محمدی " رفیق "

--------------------------------------------

منابع :

1 - مجموعه آثار چخوف – نمایشنامه ها – مقدمه کتاب. ترجمه سروژ استپانیان .

2 - درام نویسان جهان . منصور خلج

3 - تاریخ ادبیات روسیه